Góc nhìn luật sư từ việc người dân kiến nghị làm rõ căn cứ thu hồi, bồi thường đất để thực hiện Dự án Mỹ Hưng - Cienco 5

Từ nội dung vụ việc

Theo nội dung đơn kiến nghị, người dân tập trung phản ánh ba nhóm vấn đề chính gồm: Việc bị lấy 281m2 đất của mỗi nhân khẩu khi giao đất theo Nghị định 64/CP thành diện tích do UBND quản lý (quỹ đất 2) trên hồ sơ giải phóng mặt bằng (GPMB) dự án; đề nghị được hưởng chính sách đất dịch vụ thay vì chỉ bồi thường bằng tiền; và kiến nghị xem xét bồi thường phần diện tích đường, ngòi, bờ, kênh mương như một số địa bàn khác trong cùng vùng dự án.

Người dân cho biết, theo chủ trương giao đất nông nghiệp trước đây, mỗi người dân từ đủ 18 tuổi trở lên tại địa phương được giao 929m2 đất nông nghiệp để sản xuất. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện dự án, trên hồ sơ GPMB lại xuất hiện việc lấy 281m2/người để hình thành phần được gọi là “UBND quản lý (quỹ đất 2)”. Điều khiến người dân bức xúc là phần diện tích này theo phản ánh vẫn do họ trực tiếp quản lý, canh tác, nộp thuế và sử dụng ổn định trong nhiều năm, nhưng lại không được thể hiện đầy đủ trên hồ sơ bồi thường.

Theo người dân, đến nay họ vẫn chưa được cung cấp đầy đủ căn cứ pháp lý cho việc lấy diện tích nói trên của người dân. Các hộ dân cho rằng, nếu việc lấy 281m2/người không có quyết định hợp pháp, không được công khai minh bạch và không có sự đồng thuận của người dân ngay từ thời điểm giao đất thì cần phải xem xét lại tính pháp lý của việc này.

Trong đơn, người dân dẫn chiếu tinh thần của Nghị định 64/CP năm 1993 về giao đất nông nghiệp ổn định lâu dài cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Theo đó, việc hình thành quỹ đất công ích hoặc phần đất không giao cho dân phải được thực hiện đúng trình tự, đúng thẩm quyền và có hồ sơ quản lý rõ ràng. Người dân cho rằng, không thể tự cắt giảm trực tiếp vào suất đất đã giao ổn định mà không có căn cứ pháp lý rõ ràng.

Đáng chú ý, người dân cũng phản ánh, Công văn số 467/UBND-KT ngày 13/02/2026 của UBND xã Tam Hưng mới chỉ trả lời theo hướng sẽ tiếp tục xác minh nguồn gốc đất, nhưng chưa làm rõ phần diện tích 281m2/người thực chất là loại đất gì, được hình thành theo quyết định nào và do cơ quan nào phê duyệt, quản lý. Theo người dân, khi chưa làm rõ được căn cứ pháp lý thì chưa thể khẳng định đây là diện tích thuộc nhà nước quản lý để loại trừ quyền lợi của người dân.

Không chỉ dừng ở vấn đề diện tích đất bị lấy mất, người dân thôn Quảng Minh còn bày tỏ không đồng tình với việc chỉ được đề xuất bồi thường bằng tiền mặt. Theo phản ánh, nhiều hộ bị thu hồi phần lớn đất nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh kế lâu dài, nhưng đến nay chưa được xem xét chính sách đất dịch vụ như một số địa bàn khác trong cùng khu vực dự án.

Người dân cho biết, theo các tài liệu và chính sách mà họ thu thập được, nhiều hộ dân thuộc khu vực dự án đường trục phía Nam và các khu đô thị phụ trợ trước đây từng được xem xét hưởng 10% đất dịch vụ nếu bị thu hồi trên 30% diện tích đất sản xuất nông nghiệp. Chính sách này được cho là đã áp dụng tại một số nơi trong cùng vùng dự án, tuy nhiên người dân Quảng Minh lại chưa được hưởng đầy đủ quyền lợi tương tự.

Đơn kiến nghị cũng dẫn chiếu Nghị quyết số 254/2025/QH15 và các quy định chuyển tiếp của Luật Đất đai 2024, cho rằng pháp luật hiện hành vẫn cho phép cơ quan có thẩm quyền lựa chọn phương án bảo đảm quyền lợi cho người bị thu hồi đất đối với các phần diện tích chưa phê duyệt phương án bồi thường. Theo đó, người dân cho rằng, việc chỉ áp dụng cứng nhắc phương án nhận tiền là chưa phù hợp với thực tế và chưa bảo đảm ổn định sinh kế lâu dài cho các hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp.

Một vấn đề khác được người dân đặc biệt nhấn mạnh là tình trạng dự án kéo dài suốt gần 18 năm nhưng chưa hoàn thiện. Theo phản ánh, dự án Khu đô thị mới Mỹ Hưng - Cienco 5 được phê duyệt và thu hồi đất từ năm 2008, song đến nay vẫn chậm triển khai, khiến người dân rơi vào tình trạng “treo quyền lợi” trong thời gian dài. Nhiều hộ cho biết họ bị hạn chế quyền sử dụng đất, không thể đầu tư lâu dài, không được chuyển đổi mục đích sử dụng hay khai thác hiệu quả tài sản trên đất.

Người dân cho rằng, nguyên nhân chậm tiến độ chủ yếu xuất phát từ phía dự án và nhà đầu tư chứ không phải lỗi của người dân. Vì vậy, việc áp dụng chính sách bồi thường cần phải tính đến yếu tố thiệt hại kéo dài do dự án treo gây ra, thay vì chỉ áp dụng đơn thuần theo mức hỗ trợ bằng tiền.

Ngoài nội dung liên quan đến đất dịch vụ, các hộ dân còn đề nghị xem xét bồi thường đối với phần diện tích đường, ngòi, bờ, kênh mương. Theo phản ánh, UBND xã Tam Hưng cho rằng, đây là phần đất giao thông, thủy lợi nội đồng do nhà nước quản lý nên không thuộc diện được bồi thường. Tuy nhiên, người dân cho rằng, cách trả lời này chưa làm rõ được bản chất nguồn gốc, quá trình quản lý và sử dụng thực tế của các diện tích này.

Đáng chú ý, người dân dẫn thông tin cho rằng, tại thôn Thượng và thôn Khúc Thủy (xã Cự Khê cũ), một số diện tích tương tự đã từng được chi trả hoặc ghi nhận quyền lợi trong quá trình GPMB. Từ đó, người dân đặt câu hỏi vì sao cùng tính chất đất, cùng vùng ảnh hưởng của dự án nhưng người dân Quảng Minh lại không được xem xét theo hướng tương tự.

Trong đơn, người dân đề nghị các cơ quan chức năng rà soát toàn bộ hồ sơ liên quan đến việc giao đất theo Nghị định 64/CP tại địa phương; công khai phương án giao đất, bản đồ, sổ địa chính, hồ sơ thuế và các quyết định liên quan đến việc hình thành “Quỹ đất 2”. Đồng thời, người dân cũng đề nghị tổ chức đối thoại công khai với sự tham gia của các cơ quan chuyên môn về đất đai, thanh tra để làm rõ các nội dung còn vướng mắc.

Bên cạnh đó, các hộ dân kiến nghị tạm dừng việc chốt phương án bồi thường theo hướng bất lợi cho người dân khi chưa giải quyết dứt điểm các nội dung khiếu nại, đồng thời đề nghị xem xét chính sách theo hướng có lợi hơn cho người dân nhằm bảo đảm công bằng và thống nhất với các địa bàn khác trong cùng vùng dự án.

Trao đổi với về những vấn đề trên, ông Dư Văn Dũng - Trưởng phòng Kinh tế xã Tam Hưng cho biết đã nắm được nội dung đơn thư của người dân và đang giải quyết theo trình tự, quy định của pháp luật.

Góc nhìn Luật sư

Từ nội dung vụ việc và thông tin, đơn thư bạn đọc cung cấp, Luật sư Nguyễn Thị Thuý - Công ty Luật TNHH Việt Phú Thịnh, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội có góc nhìn khách quan, đa chiều về vấn đềt trên. Theo Luật sư Thuý, đối với các kiến nghị của người dân thôn Quảng Minh liên quan đến dự án Khu đô thị mới Mỹ Hưng - Cienco 5, cơ quan chức năng cần rà soát toàn diện hồ sơ giao đất, hồ sơ địa chính, sổ mục kê, hồ sơ thuế và các tài liệu liên quan đến phần diện tích 281m2/người được xác định là “UBND quản lý” hay còn gọi là “quỹ đất 2”.

Trong trường hợp người dân vẫn trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định, canh tác và thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với phần diện tích này trong thời gian dài thì cần phải làm rõ đầy đủ căn cứ pháp lý, quá trình hình thành và cơ quan quản lý phần đất nói trên để bảo đảm tính khách quan, minh bạch và đúng quy định pháp luật.

Luật sư Thúy cho rằng, đối với các hộ dân bị thu hồi phần lớn diện tích đất nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế lâu dài, cơ quan chức năng cũng cần xem xét đầy đủ các chính sách hỗ trợ, bồi thường và chuyển đổi sinh kế theo hướng bảo đảm hài hòa quyền lợi cho người dân, đồng thời bảo đảm sự công bằng, thống nhất với các địa bàn khác trong cùng khu vực dự án nếu trước đây đã từng áp dụng chính sách tương tự.

Bên cạnh đó, việc dự án kéo dài gần 18 năm nhưng chưa hoàn thiện cũng là yếu tố cần được xem xét trong quá trình giải quyết quyền lợi cho người dân, bởi tình trạng quy hoạch treo trong thời gian dài đã ảnh hưởng đáng kể đến đời sống, sản xuất và quyền khai thác tài sản trên đất của nhiều hộ dân. Theo Luật sư Thúy, các cơ quan chức năng nên tổ chức đối thoại công khai với sự tham gia của cơ quan chuyên môn, thanh tra và đại diện người dân để làm rõ từng nội dung còn vướng mắc, qua đó hạn chế phát sinh khiếu nại kéo dài, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai dự án.