Theo đó, tại Điều 6 Thông tư liên tịch số 11 hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí, dấu hiệu vi phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước có khả năng gây lãng phí.
Cụ thể, việc xác định hậu quả lãng phí trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước có thể căn cứ vào một trong các dấu hiệu sau:
Thứ nhất, cố ý lập, thẩm định, phê duyệt, phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước không đúng thẩm quyền, trình tự, nội dung, thời gian, mục đích, đối tượng, vượt tiêu chuẩn, định mức, sai chế độ quy định gây lãng phí;
Thứ hai, sử dụng ngân sách nhà nước không đúng mục đích, đối tượng đã được phê duyệt, dự toán được giao; vượt tiêu chuẩn, định mức, sai chế độ quy định. Từ chối, trì hoãn việc chi ngân sách khi đã bảo đảm các điều kiện chi theo quy định của pháp luật gây lãng phí;
Thứ ba, quyết toán chi ngân sách nhà nước không đúng thời hạn (trừ các nguyên nhân khách quan), thủ tục; sai nội dung, mục đích, đối tượng; vượt tiêu chuẩn, định mức, chế độ quy định gây lãng phí;
Thứ tư, quản lý, sử dụng quỹ có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước và các quỹ khác được nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật không đúng tôn chỉ, mục đích, quy chế hoạt động và cơ chế tài chính của quỹ gây lãng phí;
Thứ năm, thực hiện các khoản vay trái quy định của pháp luật, vượt quá khả năng cân đối của ngân sách nhà nước; sử dụng ngân sách nhà nước để cho vay, tạm ứng, góp vốn trái quy định của pháp luật gây lãng phí;
Như vậy, quyết toán dự án không đúng thời hạn là dấu hiệu có thể bị xử lý hình sự.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Mới đây, Bộ Xây dựng cũng ban hành Chỉ thị 4/CT-BXD năm 2026 tăng cường công tác quản lý trong hoạt động đầu tư xây dựng và quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình xây dựng nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn lãng phí, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực và hiệu quả đầu tư các dự án.
Theo đó yêu cầu chủ đầu tư và các tổ chức, cá nhân liên quan tập trung vào các nhóm giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm trong công tác nghiệm thu, bàn giao công trình đưa vào khai thác, quyết toán công trình/ dự án.
Cụ thể, chủ động rà soát hoàn thiện các hồ sơ tài liệu trong quá trình triển khai thực hiện các gói thầu/ dự án, bảo đảm tuân thủ các quy định (thanh toán, tạm ứng và thu hồi tạm ứng, phê duyệt điều chỉnh thiết kế dự toán, điều chỉnh giá, nghiệm thu công trình, hạng mục công trình, hồ sơ hoàn thành công trình/ hạng mục công trình, kiểm tra công tác nghiệm thu của cấp có thẩm quyền,...) để kịp thời bàn giao, đưa công trình vào khai thác, sử dụng và quyết toán công trình/ dự án; có biện pháp xử lý kịp thời, không để xảy ra tình trạng công trình/ hạng mục công trình/ dự án hoàn thành nhưng chưa đưa vào khai thác, sử dụng, chậm quyết toán do thiếu hồ sơ, thủ tục.
Căn cứ tiến độ hoàn thành công trình/ hạng mục công trình/ dự án, xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch lập, trình quyết toán dự án hoàn thành đối với các dự án được giao quản lý đảm bảo thời hạn theo quy định tại Nghị định 254/2025/NĐ-CP ngày 26/9/2025 của Chính phủ quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công. Định kỳ (hàng tháng, hàng quý và hàng năm) đánh giá tiến độ thực hiện công tác quyết toán dự án hoàn thành; chủ động nhận diện các tồn tại, vướng mắc mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã nêu để chấn chỉnh, khắc phục và có biện pháp phòng ngừa, không để xảy ra các sai sót tương tự làm ảnh hưởng đến thời gian quyết toán công trình.
Tập trung nguồn lực để tháo gỡ các khó khăn, hoàn thiện thủ tục, hồ sơ theo quy định đối với các dự án đã hoàn thành từ nhiều năm nhưng chậm quyết toán, kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền.
Kịp thời xử lý các khoản công nợ theo đúng quy định, đặc biệt là các khoản tạm ứng quá hạn chưa thu hồi.
Chủ động bám sát kế hoạch quyết toán tiểu dự án giải phóng mặt bằng của các địa phương để phối hợp chặt chẽ, kịp thời trong quá trình thực hiện; tổng hợp kết quả phê duyệt quyết toán các Tiểu dự án GPMB vào Báo cáo quyết toán chung toàn bộ dự án. Chủ động tham mưu cấp có thẩm quyền đôn đốc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo các đơn vị liên quan thực hiện công tác thẩm tra, phê duyệt quyết toán Tiểu dự án GPMB theo quy định, đặc biệt, tập trung xử lý dứt điểm công tác quyết toán tại các dự án đã tồn đọng kéo dài.
