Việc thay đổi từ “người tập sự hành nghề luật sư" sang "luật sư tập sự" không đơn thuần là thay đổi tên gọi cho gọn hơn hay dễ nghe hơn, mà phản ánh sự thay đổi về bản chất của quá trình tập sự. Khi được xác định là "luật sư tập sự", người tập sự không còn ở vị trí thuần túy là người học việc, quan sát hay chỉ hỗ trợ, mà được tiếp cận nghề nghiệp một cách thực chất hơn. Điều này giúp người tập sự sớm làm quen với công việc đặc thù của luật sư, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, từ đó tự tin hơn và hành nghề hiệu quả hơn khi trở thành luật sư chính thức.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Hiện nay, theo khoản 3 Điều 14 Luật Luật sư, người tập sự hành nghề luật sư được giúp luật sư hướng dẫn trong hoạt động nghề nghiệp nhưng không được đại diện, bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng tại phiên tòa, không được ký văn bản tư vấn pháp luật. Người tập sự hành nghề luật sư được đi cùng với luật sư hướng dẫn gặp gỡ người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự, nguyên đơn, bị đơn và các đương sự khác trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính khi được người đó đồng ý; giúp luật sư hướng dẫn nghiên cứu hồ sơ vụ, việc, thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến vụ, việc và các hoạt động nghề nghiệp khác; được tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác theo sự phân công của luật sư hướng dẫn khi được khách hàng đồng ý. Luật sư hướng dẫn phải giám sát và chịu trách nhiệm về các hoạt động của người tập sự hành nghề luật sư quy định tại khoản này.
Từ quy định trên có thể thấy, phạm vi công việc của người tập sự hành nghề luật sư hiện nay còn khá “hẹp”, chủ yếu mang tính quan sát và hỗ trợ, trong khi những hoạt động cốt lõi của nghề luật sư như tham gia tố tụng tại phiên tòa hay tư vấn pháp luật lại chưa được thực hiện. Điều này phần nào khiến quá trình tập sự chưa thực sự giúp người tập sự tích lũy đầy đủ kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết trước khi được cấp thẻ luật sư, do đó khiến họ khó khăn trong giai đoạn đầu hành nghề luật sư.
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đã tiếp cận theo hướng cởi mở hơn khi mở rộng và quy định cụ thể các công việc mà Luật sư tập sự được thực hiện, như được tư vấn pháp luật, được tham gia tố tụng tại tòa án nhân dân khu vực đối với các vụ án dân sự. Theo quan điểm của tôi, đây là một hướng đi phù hợp với thực tiễn. Khi được “va chạm” nhiều hơn với công việc thực tế trong khuôn khổ có sự giám sát và chịu trách nhiệm của luật sư hướng dẫn, luật sư tập sự sẽ tích lũy được kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh nghề nghiệp ngay từ giai đoạn đầu. Nhờ đó, khi chính thức được cấp thẻ luật sư, họ sẽ không còn bỡ ngỡ, hạn chế rủi ro nghề nghiệp và thuận lợi hơn trong quá trình hành nghề.
Có thể nói, chế định "luật sư tập sự", nếu được thiết kế và triển khai hợp lý, sẽ là bước đệm quan trọng giúp nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, đồng thời góp phần bảo đảm chất lượng dịch vụ pháp lý và quyền lợi của người dân khi sử dụng dịch vụ pháp lý.
Luật sư PHẠM THANH HỮU
Đoàn Luật sư TP. HCM
