Chính trong bối cảnh lịch sử trọng đại ấy, chủ đề chung của Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Sáu, năm 2026 - “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới” - đã đặt ra yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược lâu dài: phải đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ, toàn diện và sáng tạo nội dung cũng như phương thức giáo dục để “xây” vững chắc “thế trận lòng dân”, nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ học sinh phổ thông - lực lượng tiên phong, những chủ nhân tương lai của đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH.
Giáo dục phổ thông chính là “mặt trận” quan trọng nhất, then chốt nhất trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Học sinh trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT) hôm nay đang lớn lên trong môi trường số toàn diện, nơi thông tin tích cực và tiêu cực, chân thực và xuyên tạc chỉ cách nhau một cú click chuột hoặc một cú vuốt màn hình. Nếu không đổi mới kịp thời, đồng bộ và sáng tạo, chúng ta sẽ có nguy cơ đánh mất một thế hệ trẻ trước những luận điệu sai trái, thù địch tinh vi, xảo quyệt của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị. Ngược lại, nếu thực hiện thành công việc đổi mới nội dung và phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhà trường phổ thông sẽ thực sự trở thành “pháo đài” vững chắc, nơi chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được lan tỏa sâu rộng, thấm nhuần vào tư tưởng, tình cảm của mỗi học sinh, trở thành “hồn cốt”, “lá chắn thép” bảo vệ chế độ XHCN và dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.
Ảnh minh họa. Nguồn: qdnd.vn.
Yêu cầu đổi mới này không chỉ xuất phát từ thực tiễn cấp bách của mặt trận tư tưởng mà còn là sự cụ thể hóa sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII “về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Nghị quyết đã chỉ rõ một nhiệm vụ trọng tâm: “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục đối với các tầng lớp Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ nhằm nâng cao sức đề kháng, khả năng chủ động đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái, thù địch trên internet” [2]. Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG ngày 03/2/2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định và phát triển tinh thần này khi tổ chức Cuộc thi lần thứ Sáu, nhấn mạnh việc “đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới gắn với thực hiện Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số” [3].
Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã mở đường cho đột phá căn bản, toàn diện trong giáo dục và đào tạo, xác định “xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện” là trung tâm của chiến lược phát triển [4]. Đến Đại hội XIV, quan điểm này được nâng tầm mới, coi giáo dục phổ thông là nền tảng then chốt để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh năm 2026, khi chuyển đổi số quốc gia đã bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), mạng xã hội và các nền tảng số, việc giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng cho học sinh phổ thông càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Học sinh - với tư duy còn non nớt, kỹ năng sàng lọc thông tin chưa cao - chính là đối tượng dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng nhất để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Chính vì vậy, đổi mới nội dung và phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho học sinh phổ thông không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là trách nhiệm lịch sử trước dân tộc, trước tương lai đất nước. Đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, giữa bảo vệ và đấu tranh, giữa truyền thống và hiện đại, giữa lý luận và thực tiễn. Bài viết tập trung phân tích thực trạng, làm rõ cơ sở lý luận và tính cấp thiết, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi, mang tính đột phá nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác này, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG của Ban Tổ chức Cuộc thi.
1. Thực trạng và những thách thức đặt ra đối với công tác giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở trường phổ thông
Sau hơn 40 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo, dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa Mác - Lênin, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, tạo nền tảng vững chắc để bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã tổng kết sâu sắc những tiến bộ toàn diện trên mọi lĩnh vực, khẳng định vai trò then chốt của giáo dục và đào tạo là “quốc sách hàng đầu”, là động lực quan trọng để thực hiện ba đột phá chiến lược, trong đó đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là yếu tố then chốt, quyết định tốc độ và chất lượng phát triển đất nước trong giai đoạn mới [5]. Đến năm 2026, hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam đã cơ bản hoàn thành việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 trên toàn quốc, với sự hỗ trợ mạnh mẽ của công nghệ số, hạ tầng internet được mở rộng sâu rộng đến vùng sâu, vùng xa, và tỉ lệ học sinh tiếp cận thiết bị số tăng đáng kể. Những thành tựu này đã góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng được đẩy mạnh hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, trong bối cảnh quốc tế và trong nước năm 2026 vẫn đặt ra những thách thức mới, phức tạp, gay gắt, đòi hỏi phải có sự nhận thức sâu sắc và hành động quyết liệt. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị không ngừng lợi dụng không gian mạng, công nghệ số tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), deepfake và các nền tảng truyền thông xã hội để đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, đặc biệt nhắm vào thế hệ trẻ - lực lượng tiên phong, dễ bị ảnh hưởng nhất do tư tưởng còn non nớt và kỹ năng sàng lọc thông tin chưa cao. Theo định hướng chủ đề Nhóm 2 của Phụ lục ban hành kèm theo Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG, trên lĩnh vực giáo dục đang tồn tại những luận điệu sai trái tinh vi, lợi dụng chiêu bài “tự do ngôn luận”, “dân chủ”, “nhân quyền”, “xã hội dân sự” để xuyên tạc đường lối, chính sách giáo dục của Đảng, bôi nhọ lịch sử cách mạng Việt Nam, kích động tư tưởng “lật sử”, “xét lại lịch sử”, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo [6]. Những luận điệu này không chỉ xuất hiện trên các trang web phản động mà còn len lỏi vào các nhóm chat học sinh, video TikTok, YouTube, tạo nên luồng thông tin tiêu cực, gây hoang mang, suy giảm niềm tin của một bộ phận học sinh vào Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN.
Thực tiễn triển khai ở nhiều địa phương, trong đó có tỉnh Nghệ An - quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cho thấy một bộ phận học sinh phổ thông vẫn còn thờ ơ, xem nhẹ giáo dục chính trị, coi các môn Giáo dục công dân, Lịch sử, Ngữ văn là “môn phụ” không quan trọng bằng các môn khoa học tự nhiên. Theo báo cáo sơ bộ của Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An trong Công văn số 1387/SGD&ĐT-VP&TT ngày 06 tháng 5 năm 2026, một số em bị ảnh hưởng bởi các trào lưu “hư hỏng” trên mạng xã hội, vi phạm thuần phong mỹ tục Việt Nam, thậm chí tiếp nhận và lan truyền thông tin sai trái về đường lối đổi mới của Đảng, về các giá trị cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh [7]. Tình trạng này không chỉ diễn ra ở khu vực đô thị mà còn phổ biến ở nông thôn, miền núi, nơi hạ tầng số đã được phủ sóng nhưng công tác giáo dục kỹ năng số và bảo vệ tư tưởng chưa theo kịp. Học sinh THCS và THPT, với khả năng tiếp cận thông tin số nhanh chóng qua điện thoại thông minh và mạng xã hội, dễ bị cuốn vào các luồng thông tin tiêu cực, dẫn đến lệch chuẩn giá trị, suy giảm niềm tin, thậm chí có biểu hiện “tự diễn biến” về tư tưởng chính trị ngay từ lứa tuổi học đường.
Bên cạnh những thách thức từ bên ngoài, nội dung và phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở trường phổ thông hiện nay còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập cần phải thẳng thắn nhìn nhận. Chương trình giáo dục chính trị còn nặng tính “truyền thống”, mang tính lý thuyết cao, thiếu tính thời sự, ít gắn kết với thực tiễn chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra sôi động theo Nghị quyết của Bộ Chính trị về Chiến lược chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 và các chỉ đạo mới của Ban Chấp hành Trung ương Đảng năm 2026 [8]. Phương pháp giảng dạy chủ yếu một chiều, thuyết trình, ít khuyến khích học sinh tham gia tranh luận, phản biện, chưa khai thác tối đa các công cụ công nghệ số như nền tảng học trực tuyến, AI hỗ trợ cá nhân hóa bài học hay các video tương tác. Lực lượng giáo viên, cán bộ Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng số, kỹ năng đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng để “đi trước mở đường”, dẫn đến tình trạng một số thầy cô còn lúng túng khi đối diện với các luận điệu sai trái từ học sinh. Hạ tầng số ở một số trường, đặc biệt vùng sâu vùng xa, vẫn còn hạn chế về tốc độ kết nối và thiết bị hỗ trợ, làm giảm hiệu quả của các hoạt động giáo dục trực tuyến.
Những hạn chế trên chính là những “điểm nghẽn”, “nút thắt” cần được tháo gỡ khẩn trương theo tinh thần Nhóm 3 của Phụ lục Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG, vốn nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới gắn với thực hiện Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số” [9]. Nếu không đổi mới kịp thời, chúng ta sẽ không hoàn thành được nhiệm vụ quan trọng mà Ban Tổ chức Cuộc thi đã nhấn mạnh: “phát huy vai trò của cán bộ, giảng viên lý luận chính trị và lực lượng học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục”, dẫn đến nguy cơ làm suy yếu “thế trận lòng dân” ngay từ nền tảng giáo dục phổ thông - nơi đào tạo nên những chủ nhân tương lai của đất nước [10].
Trong bối cảnh năm 2026, khi Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV với mục tiêu xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng, văn minh, hạnh phúc, việc giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng cho học sinh phổ thông càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Các thách thức không chỉ dừng lại ở mặt kỹ thuật hay nội dung mà còn là cuộc đấu tranh tư tưởng sâu sắc, đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, giữa bảo vệ và đấu tranh, giữa truyền thống và hiện đại theo đúng tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII. Chỉ khi nhận thức đầy đủ, sâu sắc thực trạng và những thách thức này, chúng ta mới có cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp đổi mới mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.
2. Cơ sở lý luận và tính cấp thiết của việc đổi mới nội dung, phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho học sinh phổ thông
Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong mọi giai đoạn lịch sử. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục là một bộ phận quan trọng, khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin được vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Bác Hồ từng dạy: “Giáo dục là chìa khóa mở cửa tương lai”, khẳng định vai trò then chốt của giáo dục trong việc “trồng người”, xây dựng con người mới XHCN. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số quốc gia toàn diện năm 2026, việc đổi mới nội dung, phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho học sinh phổ thông không chỉ là yêu cầu cấp thiết của “Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số” mà còn là nhiệm vụ then chốt, mang tính chiến lược để thực hiện thành công các đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng [11].
Cơ sở lý luận vững chắc cho nhiệm vụ đổi mới này xuất phát trực tiếp từ Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22 tháng 10 năm 2018 của Bộ Chính trị khóa XII “về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Nghị quyết đã chỉ rõ một trong những nhiệm vụ trọng tâm là: “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục đối với các tầng lớp Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ nhằm nâng cao sức đề kháng, khả năng chủ động đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái, thù địch trên internet” [12]. Đây là văn kiện mang tính lịch sử, định hướng toàn diện cho công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh cách mạng số, khi không gian mạng trở thành mặt trận quan trọng nhất của cuộc đấu tranh tư tưởng. Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG ngày 03/2/2026 của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định và phát triển sâu sắc tinh thần Nghị quyết 35 khi nêu rõ: cần “đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới gắn với thực hiện Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số”. Đặc biệt, Phụ lục định hướng chủ đề của Kế hoạch đã dành riêng Nhóm 3 để nhấn mạnh việc “đổi mới nội dung, phương thức... trong bối cảnh chuyển đổi số” và “phát huy vai trò... của lực lượng học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục” [13].
Quan điểm của Đảng về giáo dục và bảo vệ nền tảng tư tưởng được kế thừa, bổ sung và phát triển qua các kỳ Đại hội. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao [14]. Đến Đại hội XIV (tháng 1/2026), quan điểm này được nâng tầm mới, khẳng định giáo dục và đào tạo là “quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc”, đồng thời xác định rõ ba đột phá chiến lược trong đó đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để kiến tạo phát triển. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh: “Xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới”, “thúc đẩy đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ, kiến tạo phát triển”, coi đây là nền tảng để xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, có ý thức công dân và tinh thần yêu nước, sẵn sàng đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới [15].
Trong bối cảnh năm 2026, khi Việt Nam đã bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ của chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết của Bộ Chính trị về Chiến lược chuyển đổi số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (và các chỉ đạo bổ sung năm 2026), tính cấp thiết của việc đổi mới nội dung, phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng cho học sinh phổ thông càng trở nên rõ nét và bức thiết hơn bao giờ hết. Học sinh THCS và THPT hiện nay là lực lượng đông đảo nhất (hàng triệu em), là thế hệ được sinh ra và lớn lên hoàn toàn trong môi trường số, tiếp cận thông tin chỉ qua một cú click chuột hoặc vuốt màn hình. Họ dễ bị tác động bởi các luồng thông tin tiêu cực, luận điệu sai trái, thù địch trên không gian mạng - nơi các thế lực thù địch lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI), deepfake và các nền tảng truyền thông xã hội để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng một cách tinh vi, xảo quyệt. Nếu không đổi mới kịp thời, chúng ta sẽ có nguy cơ để thế hệ trẻ bị “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” về tư tưởng ngay từ ghế nhà trường, dẫn đến suy giảm niềm tin vào Đảng, vào CNXH và mục tiêu “Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, hạnh phúc”.
Đổi mới nội dung và phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng chính là thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược “xây” và “chống” theo đúng tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW: “xây” là xây dựng niềm tin khoa học, vững chắc vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vào đường lối đổi mới của Đảng, vào những giá trị mới của Văn kiện Đại hội XIV; “chống” là đấu tranh phản bác có hiệu quả, chủ động và sắc bén các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực giáo dục. Chỉ khi thực hiện tốt nhiệm vụ này, nhà trường phổ thông mới thực sự trở thành “pháo đài” vững chắc, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” kiên cố ngay từ nền tảng tư tưởng của thế hệ trẻ. Đây không chỉ là yêu cầu của công tác tư tưởng mà còn là trách nhiệm lịch sử trước dân tộc, trước tương lai đất nước, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu mà Đại hội XIV đã đề ra: xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH trong kỷ nguyên phát triển mới.
Tóm lại, cơ sở lý luận và tính cấp thiết của việc đổi mới nội dung, phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho học sinh phổ thông trong bối cảnh chuyển đổi số và kỷ nguyên phát triển mới là hoàn toàn khoa học, cách mạng và phù hợp với thực tiễn. Việc nhận thức sâu sắc, đầy đủ và hành động quyết liệt theo tinh thần các văn kiện Đảng sẽ tạo nền tảng vững chắc để nâng cao hiệu quả công tác này, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN.
3. Những giải pháp đổi mới nội dung và phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho học sinh phổ thông
Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII và Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG, việc đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ, toàn diện nội dung và phương thức giáo dục cho học sinh phổ thông trong bối cảnh chuyển đổi số là giải pháp then chốt, mang tính đột phá chiến lược. Các giải pháp phải xuất phát từ thực tiễn, bám sát ba nhóm chủ đề của Phụ lục Kế hoạch, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, giữa lý luận và thực tiễn, giữa truyền thống và hiện đại, nhằm biến nhà trường phổ thông thành “pháo đài” vững chắc, nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho thế hệ trẻ.
3.1. Đổi mới mạnh mẽ nội dung giáo dục
Nội dung giáo dục phải khoa học, có tính đảng, tính chiến đấu cao, gắn chặt với thực tiễn kỷ nguyên mới, đáp ứng yêu cầu “kiên định, bảo vệ, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng” theo Nhóm 1 và Nhóm 2 của Phụ lục. Trước hết, cần kiên định, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề mới nổi như “chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số”, quyền con người trên không gian mạng, an ninh mạng và đạo đức số. Nội dung phải được cập nhật kịp thời các điểm mới của Văn kiện Đại hội XIV, đặc biệt là đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu”, là động lực then chốt để thực hiện ba đột phá chiến lược về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số [16]. Đồng thời, phải xây dựng “sức đề kháng” tư tưởng bằng cách nhận diện, phê phán cụ thể, sắc bén các luận điệu sai trái trên lĩnh vực giáo dục: xuyên tạc đường lối giáo dục của Đảng, kích động “tự do” cực đoan, lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp “trồng người”.
Cụ thể hóa vào Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cần tăng cường lồng ghép sâu, linh hoạt, phù hợp với từng cấp học. Ở cấp THCS, tích hợp chặt chẽ vào môn Giáo dục công dân, Lịch sử, Ngữ văn và Tin học thông qua các bài giảng, hoạt động trải nghiệm, chuyên đề “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số”. Ở cấp THPT, xây dựng các chuyên đề riêng mang tính chuyên sâu như “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số - Nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch”, với thời lượng hợp lý, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Các nội dung này phải được biên soạn thành tài liệu tham khảo, học liệu số chất lượng cao, dễ tiếp cận, phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh không chỉ nắm vững lý luận mà còn biết áp dụng vào cuộc sống, chủ động “xây” niềm tin và “chống” lại các luồng thông tin tiêu cực. Việc đổi mới nội dung còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh để đảm bảo tính thống nhất, khoa học và tính chiến đấu cao, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện theo tinh thần Đại hội XIV.
3.2. Đổi mới toàn diện phương thức giáo dục theo hướng chuyển đổi số
Đây là giải pháp đột phá, mang tính “đi trước mở đường”, là yêu cầu cốt lõi của Nhóm 3 Phụ lục Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG khi nhấn mạnh “đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới gắn với thực hiện Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số”. Phương thức giáo dục phải chuyển mạnh từ truyền thống sang hiện đại, từ một chiều sang tương tác, từ lớp học truyền thống sang hệ sinh thái số toàn diện.
Trước hết, cần xây dựng hệ sinh thái số trong nhà trường: nền tảng học trực tuyến an toàn, tích hợp nội dung chính luận chất lượng cao của Đảng; sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để cá nhân hóa bài học, chẩn đoán sớm tư tưởng lệch lạc của học sinh và đưa ra khuyến nghị kịp thời. Tiếp theo, phát triển nội dung số sáng tạo, đa dạng: video ngắn, infographic, podcast, series TikTok/YouTube giáo dục do chính giáo viên và học sinh làm, như series “Học sinh Nghệ An kể chuyện Bác Hồ”, “Phản bác luận điệu sai trái trên mạng”, “Thế hệ trẻ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”. Những sản phẩm này không chỉ dễ tiếp cận mà còn tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng học sinh.
Vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và Câu lạc bộ Lý luận trẻ phải được tăng cường tối đa: tổ chức diễn đàn trực tuyến, cuộc thi sáng tạo nội dung số, chương trình “Thế hệ trẻ bảo vệ nền tảng tư tưởng”. Kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình - xã hội thông qua ứng dụng công nghệ: phụ huynh theo dõi tiến độ học tập, tham gia giáo dục tư tưởng cho con em qua nhóm Zalo, ứng dụng học bạ số. Đặc biệt, cần đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý: xây dựng chương trình nâng cao năng lực số, kỹ năng đấu tranh tư tưởng trên mạng, đảm bảo 100% giáo viên phổ thông đạt chuẩn kỹ năng số cơ bản theo định hướng giai đoạn 2026 - 2030 [17].
Những mô hình này không chỉ “phủ xanh” không gian mạng mà còn tạo sức lan tỏa rộng lớn, biến mỗi học sinh thành “sứ giả” tích cực, chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc ngay từ nhà trường.
3.3. Cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện
Để các giải pháp trên đi vào thực tiễn, cần hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần ban hành hướng dẫn cụ thể, tích hợp nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng vào kế hoạch năm học, chương trình hành động của các trường phổ thông. Tăng cường phối hợp giữa Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh với Ban Tuyên giáo và Dân vận, Đoàn Thanh niên các cấp, hình thành cơ chế liên ngành chặt chẽ, thường xuyên. Đánh giá kết quả qua các chỉ số cụ thể, khoa học: tỉ lệ học sinh tham gia hoạt động, chất lượng nội dung số do học sinh sáng tạo, mức độ nhận diện và phản bác luận điệu sai trái. Đồng thời, đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, tạo động lực mạnh mẽ cho toàn ngành.
4. Kết luận
Đổi mới nội dung, phương thức giáo dục bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho học sinh phổ thông trong bối cảnh chuyển đổi số và kỷ nguyên phát triển mới không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là trách nhiệm lịch sử trước dân tộc, trước tương lai đất nước. Thực hiện tốt sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam “vừa hồng vừa chuyên”, có sức đề kháng cao trước mọi âm mưu chống phá, sẵn sàng đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN trong kỷ nguyên mới.
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Ban Chỉ đạo 35 Trung ương đã mở ra sân chơi ý nghĩa, khoa học và sâu sắc - Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Sáu, năm 2026. Mỗi giáo viên, mỗi nhà trường phổ thông, mỗi cán bộ, đảng viên trong ngành Giáo dục và Đào tạo phải là “chiến sĩ” tiên phong trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên thành công của Cuộc thi, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Chúng ta tin tưởng sâu sắc rằng, với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam, với sức mạnh của chuyển đổi số và tinh thần đổi mới sáng tạo không ngừng, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ mãi là “rường cột” vững chắc, dẫn dắt dân tộc Việt Nam vững bước đi lên CNXH. “Thế trận lòng dân” sẽ càng thêm kiên cố trong lòng mỗi học sinh phổ thông - những chủ nhân tương lai của một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, hạnh phúc!
Tài liệu tham khảo
[1], [5], [11], [15], [16] Đảng CSVN, Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XIV, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2026.
[2], [10], [12] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, 2018.
[3], [6], [9], [13], [18] Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Kế hoạch số 99-KH/HVCTQG ngày 03/02/2026 về tổ chức Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Sáu, năm 2026, Hà Nội, 2026.
[4], [14] Đảng CSVN, Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XIII, Nxb CTQGST, Hà Nội, 2021.
[7], [19] Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An, Công văn số 1387/SGD&ĐT-VP&TT ngày 06/5/2026 về việc hướng ứng Cuộc thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Sáu - năm 2026.
[8] Bộ Chính trị, Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
[17] Bộ Giáo dục và Đào tạo, các định hướng chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030 (theo Nghị quyết 57-NQ/TW và các chỉ đạo của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục số).
PHẠM KỲ DUY
Trung tâm GDNN-GDTX Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An.
