Văn học, nghệ thuật trên không gian mạng
Khác với loại hình văn học, nghệ thuật truyền thống thì người dân khi xem, thưởng thức phải theo từng loại hình một vào một khoảng thời gian, không gian nhất định thì với văn học, nghệ thuật trên không gian mạng hiện nay người dân có thể thưởng thức tất cả các loại hình một cách chủ động và đa dạng như: Âm nhạc, mỹ thuật, múa, điện ảnh, sân khấu… thông qua thiết bị điện tử có kết nối internet. Văn học, nghệ thuật trên không gian mạng sau một thời gian xuất hiện đã dần được định hình thành các hình thức sau. Đó là: những người sáng tạo văn học, nghệ thuật thời đại công nghệ số, tự sáng tác và công bố tác phẩm trên môi trường số thông qua tài khoản cá nhân hoặc Fanpage, group nổi tiếng về văn học, nghệ thuật và có thể tương tác trực tiếp với độc giả. Việc chuyển tải tác phẩm đến bạn đọc một cách dễ dàng cũng như tiếp nhận ý kiến phản hồi ngay tức thì của bạn đọc là cách giúp những người viết nhanh chóng hoàn thiện sản phẩm của mình trong quá trình sáng tạo.
Ảnh minh họa. Nguồn: Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Ngoài ra, không gian mạng còn giúp số tác giả đã thành danh, các tác phẩm văn học, nghệ thuật nổi tiếng từ trước nhưng vì nhiều lý do nên lượng người tiếp cận không nhiều, giờ đây thông qua không gian mạng với những ấn phẩm online đã được công chúng đón nhận một cách rộng rãi. Nhờ sự phát triển của không gian mạng còn mở rộng cánh cửa kết nối với thế giới, tạo ra một thế giới phẳng trong việc tiếp cận tác phẩm của người đọc cũng vô cùng thuận lợi, khi đó chỉ cần có trên tay một chiếc smartphone được kết nối mạng, có một tài khoản mạng xã hội, mọi cá nhân đều có thể tìm đọc các tác giả mà họ yêu quý dù ở bất cứ quốc gia hay thời gian nào giúp cho người dùng không gian mạng có thể tiếp cận những tác phẩm văn học, nghệ thuật theo dòng chảy của thời đại, họ sử dụng lựa chọn tác phẩm thông qua sự đa dạng hóa hình thức truyền tải.
Nhận diện những âm mưu thâm độc
Lợi dụng sự phát triển của không gian mạng tại Việt Nam các thế lực thù địch đã thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” thông qua các tác phẩm văn học nghệ thuật “cài cắm” những tư tưởng xuyên tạc, độc hại sẽ làm “vẩn đục” đời sống tinh thần của xã hội. Hình thức được các thế lực thù địch sử dụng là thông qua các tài khoản cá nhân, Fanpage hay các group mạo danh về văn học, nghê thuật trên không gian mạng để tiến hành lan truyền những thông tin xuyên tạc, bịa đặt như: với những câu chuyện về nghiên cứu lịch sử đã lồng ghép khéo léo lập luận rằng “không cần có Cách mạng Tháng Tám năm 1945”, “không cần sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Bác Hồ”, “dân tộc Việt Nam được “vòng tay bảo hộ” của mẫu quốc Pháp sau Chiến tranh Thế giới thứ hai thì đất nước sẽ phát triển, dân trí nâng cao”; rồi sau đó thông qua phương cách hòa bình để có được nền độc lập thì sẽ tốt hơn là phải cầm súng suốt mấy chục năm, làm “kéo lùi lịch sử”, “gây đau thương, mất mát” hay “đánh đuổi một nền văn minh”.
Các đối tượng này không ngừng lợi dụng ưu thế, sức mạnh của loại hình văn hóa có tính chất đặc thù để từ đó âm mưu làm lệch lạc nhận thức của người dân về vai trò của Đảng, Nhà nước, chế độ và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Mục tiêu, ý đồ và tham vọng của các đối tượng chống phá tuy không thay đổi nhưng biện pháp và cách thức tổ chức thực hiện ngày càng tinh vi, khó phát hiện. Một số âm mưu, thủ đoạn và chiêu bài, cách thức mà thế lực thù địch thường lợi dụng, núp bóng dưới những tác phẩm văn học, nghệ thuật để đả kích, chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ nổi lên thời gian qua là việc phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Để thực hiện mục tiêu này, các thế lực không ngừng tuyên truyền, dụ dỗ một số văn nghệ sĩ thiếu bản lĩnh chính trị, nhẹ dạ cả tin, tư tưởng dao động, vốn sống và kinh nghiệm viết chưa nhiều viết lên những tác phẩm kém chất lượng với cái nhìn phiến diện, méo mó, hoài nghi về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Nhà nước, nhân dân đã lựa chọn. Tư tưởng bi quan, hoài nghi, dao động về chủ nghĩa Mác, về chủ nghĩa xã hội được một số tác giả cài cắm tinh vi thông qua những chi tiết, hình ảnh, lời nói của nhân vật trong truyện, ảnh hưởng và chi phối không nhỏ đến nhận thức cũng như tâm tư, tình cảm của công chúng, bạn đọc.
Hay sử dụng những câu chuyện hư cấu, phi hư cấu kể về một giai đoạn lịch sử nào đó dưới dạng ngôn tình, truyện ký, bài báo… rất mùi mẫn đi liền với đó là hình ảnh về những lính Mỹ, lính ngụy và những hình ảnh về cuộc sống xa hoa giả tạo liên quan đến chế độ tay sai Pháp, Mỹ trước đây làm không ít người đã hoang mang, hoài nghi về lịch sử của dân tộc cũng như những thành quả cách mạng của nhân dân. Ẩn câu đằng sau nhưng tác phẩm đó là sự thật trái ngược hoàn toàn với giai đoạn lịch sử của đất nước. Chỉ cần đọc kỹ có thể thấy có nhiều ẩn ý, nhiều ý đồ thâm hiểm đã được tác giả lồng vào như ca ngợi giá trị Mỹ và Phương tây, đổ lỗi cho ngày giải phóng miền Nam đã làm đổ vỡ cuộc sống tốt đẹp, ly tán bao gia đình.
Đồng thời các thế lực thù địch còn tiến hành bôi nhọ một số lãnh tụ cách mạng, phủ nhận tính chính nghĩa các cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam, ca ngợi chế độ tư bản chủ nghĩa,tẩy trắng thông tin và dung túng cho các phần tử bán nước, tay sai đã bị nhân dân ta lên án và trừng trị trong lịch sử. Khoét sâu vào những mặt trái của xã hội nhằm phủ nhận thành tựu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng và nhân dân. Ngoài ra, các thế lực thù địch còn đẩy mạnh tuyên truyền sai lệch về quan điểm, đường lối văn học, nghệ thuật của Đảng, rằng: “đường lối văn nghệ của Đảng là cứng nhắc, ép buộc”; cáo buộc các tác phẩm “phải chịu sự kiểm duyệt chặt chẽ của Nhà nước”, hay vu cáo “sự độc đoán về tư tưởng đã bóp chết văn học, nghệ thuật”,... Qua đó cho thấy, những quan điểm sai trái, thù địch trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật diễn ra hết sức phức tạp, hình thức tinh vi, tác động hằng ngày, hằng giờ vào nhận thức, tư tưởng, tình cảm của các tầng lớp nhân dân.
Những sản phẩm lệch lạc đó dẫn tới hệ lụy là một bộ phận giới trẻ có nhận thức sai lệch, sợ nhập ngũ, xa rời Quân đội, sợ kỷ luật, sợ gian khổ, không muốn tiếp nối cha anh cầm súng chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc; luôn đề cao vật chất, sùng bái đồng tiền; họ bị ru ngủ bởi những bức tranh được mô tả méo mó, coi sự hy sinh của thế hệ trước là “trò đùa” vô nghĩa, coi chiến tranh chỉ là bóng tối và chết chóc, quên rằng chính từ máu xương, đau thương ấy mà Tổ quốc mới có độc lập hôm nay và những người lính đi qua cuộc chiến tranh chỉ để lại những hình ảnh bi lụy, mất sức sống với sự hoài nghi, bi quan, chán chường.
Sự nguy hiểm của viết sai nằm ở chỗ nó giết chết niềm tin từ trong trái tim, bằng ngôn từ hoa mỹ nhưng chứa “độc tố” ngấm ngầm gieo mầm ác. Nó làm hao mòn sức mạnh tinh thần dân tộc, làm vẩn đục môi trường văn hóa, xã hội thông qua những luận điệu bịa đặt, bóp méo, xuyên tạc sự thật. Bởi thế, những sản phẩm viết sai, tuyên truyền phản cảm, phản văn hóa, phản quốc, dù núp dưới bất kỳ "mỹ từ" nào đều phải phê phán loại bỏ để bảo vệ sự trong sạch của không gian văn hóa quốc gia, dân tộc.
Tăng cường tuyên truyền và nhận diện âm mưu, phương thức sử dụng văn học, nghệ thuật độc hại trên không gian mạng hiện nay
Những bất cập, hạn chế lập tức trở thành mảnh đất màu mỡ để các thế lực thù địch lợi dụng, biến văn học, nghệ thuật trở thành công cụ, vũ khí đắc lực để chống phá Đảng, Nhà nước Việt Nam, từng bước can thiệp sâu vào công việc nội bộ để đạt được mục tiêu, kế hoạch mà chúng đề ra. Để thực hiện thành công âm mưu “diễn biến hòa bình” trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, các đối tượng chống phá, phản động đã sử dụng nhiều chiêu thức, biện pháp đa dạng, như: tài trợ về tài chính, sáng lập các quỹ hỗ trợ về sáng tạo; trao các giải thưởng thường niên về văn học, nghệ thuật, tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng, học tập kinh nghiệm sáng tác ở nước ngoài; tổ chức các diễn đàn, hội thảo để qua đó dễ dàng thâm nhập vào đời sống văn học, nghệ thuật.
Thực tế đã và đang đặt ra đối với công tác quản lý các tác phẩm văn học, nghệ thuật độc hại trên không gian mạng thông qua các nền tảng xuyên biên giới là điều không dễ dàng nhằm đảm bảo quyền tự do cho những người sáng tạo chân chính và bảo đảm quyền hưởng thụ văn hóa lành mạnh cho người dân. Nhất là khi đây là mảnh đất màu mỡ hiện nay đang được các thế lực thù địch lợi dụng triệt để nhằm tác động, định hướng vào tư tưởng của người đọc. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng xác định: “Tăng cường giáo dục lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, truyền thống và lịch sử dân tộc, ý thức trách nhiệm xã hội cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thanh niên”. Đây vừa là mục tiêu, vừa là giải pháp hết sức quan trọng để ngăn ngừa tác động của những âm mưu, thủ đoạn “xâm lăng văn hóa”; tạo “sức đề kháng”, sự “miễn dịch” trong các tầng lớp nhân dân trước mưu đồ sử dụng văn học, nghệ thuật trên không gian mạng để chống phá của các thế lực thù địch.
Vì vậy, để giúp cho người sử dụng không gian mạng hiện nay miễn nhiễm với loại hình văn học, nghệ thuật độc hại trước hết, cần giúp người dân nâng cao đời sống tinh thần của các tầng lớp nhân dân, tạo điều kiện cho nhân dân được tiếp cận, thưởng thức các loại hình văn học nghệ thuật. Từ đó phát huy vai trò của nhân dân trong gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa trong các loại hình văn học, nghệ thuật trên không gian mạng. Khi tiếp nhận những sáng tác mới cần hết sức tỉnh táo với những thông tin được đề cập; chủ động phát hiện những tác phẩm có quan điểm lệch lạc, đi ngược lại với những giá trị tốt đẹp, nhân văn của dân tộc. Đặc biệt, công chúng cần tích cực đấu tranh chống lại những luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật của các thế lực thù địch lợi dụng văn học, nghệ thuật trên các trang mạng xã hội, blog cá nhân, trang web… để hạ bệ uy tín và sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đối với lĩnh vực này.
Bên cạnh đó, để giúp cho người sử dụng không gian mạng hiện nay miễn nhiễm với loại hình văn học, nghệ thuật các cơ quan chức năng cần tiếp tục tạo điều kiện để các văn nghệ sĩ chân chính phát huy vai trò sáng tạo, đi sâu vào đời sống nhân dân để tìm tòi, phát triển tài năng, năng lực sáng tác, quảng bá văn học, nghệ thuật không chỉ ở trong nước và cả quốc tế. Đồng thời nhà nước bảo đảm quyền tự do sáng tạo, tạo mọi điều kiện cho văn nghệ sĩ thể hiện tài năng, nhưng văn nghệ sĩ phải thấy rõ trách nhiệm xã hội của mình để sáng tạo ra những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, thấm nhuần tinh thần nhân văn, dân tộc, dân chủ, tiến bộ, phản ánh chân thật, sinh động, sâu sắc đời sống xã hội, lịch sử dân tộc và công cuộc đổi mới đất nước. Cũng như tuyên truyền sâu rộng về âm mưu, phương thức lợi dụng không gian mạng để truyền bá văn học, nghệ thuật độc hại trên không gian mạng góp phần tạo ra hệ miễn dịch cho quần chúng nhân dân góp phần đập tan chiến lược “diễn biến hòa bình” và giữ vững sự ổn định tạo đà cho sự phát triển của đất nước.
Có thể nói, chiến lược “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch đối với với Việt Nam ngày càng thâm độc và nham hiểm trên tất cả các lĩnh vực chính trị, tư tưởng văn hóa, kinh tế xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh. Trong đó lợi dụng văn học, nghệ thuật trên không gian mạng luôn được các thế lực thù địch tập trung khai thác và chống phá. Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên, nhân dân đều phải tự trang bị cho mình những kiến thức, nhận định rõ ràng, kỹ năng thuần thục để không bị chi phối. Sứ mệnh cao nhất của người viết là cầm bút không phải chỉ là thỏa mãn cảm xúc nhất thời, mà là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, mang đến cho bạn đọc những tác phẩm giàu giá trị chân-thiện-mỹ, những điều tử tế và hữu ích cho cuộc đời, làm đẹp cho cuộc sống. Ngòi bút phải có lương tâm, trách nhiệm và danh dự, phải biết nâng niu con người chứ không được phép hạ thấp họ xuống.
Một tác phẩm chỉ có giá trị khi góp phần làm cho lịch sử dân tộc ta hào hùng, vẻ vang hơn; xã hội ta thêm tốt đẹp hơn, con người Việt Nam mạnh mẽ hơn, niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, vào chế độ ta sáng trong hơn. Đó chính là chuẩn mực tối thượng mà mỗi người cầm bút phải luôn tâm nguyện giữ gìn, để ngòi bút mãi là vũ khí sắc bén sáng soi chân lý, bảo vệ lẽ phải và làm giàu thêm đời sống văn hóa, tinh thần cho xã hội.
NGUYỄN HƯƠNG QUỲNH
Cán bộ Tổ An ninh, Công an xã Đại Thanh, TP. Hà Nội.
