Nếu ở kỳ trước, bài viết đặt ra vấn đề về sự hình thành của “tuyến đầu mới” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, thì từ thực tiễn hiện nay, yêu cầu đặt ra không chỉ là ghi nhận vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế, mà quan trọng hơn là phát huy hiệu quả nguồn lực này trong công tác thông tin đối ngoại và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ chụp cùng các chuyên gia, trí thức Kiều bào và các chuyên gia tại trường ĐH Tây Úc.
Kiều bào và bạn bè quốc tế – Nguồn lực chiến lược trong “mặt trận không biên giới”
Việc phát huy vai trò của kiều bào và bạn bè quốc tế trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; đồng thời gắn với chiến lược phát triển thông tin đối ngoại, ngoại giao văn hóa và đối ngoại nhân dân trong kỷ nguyên số.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của truyền thông số, vai trò của kiều bào đã có sự chuyển dịch rõ nét. Nếu trước đây, họ chủ yếu được nhìn nhận là “cầu nối kinh tế – văn hóa”, thì hiện nay, họ đang từng bước trở thành “chủ thể truyền thông” trong môi trường quốc tế.
Tại Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu hay Bắc Mỹ, nhiều trí thức, doanh nhân, nhà báo người Việt đã chủ động tổ chức các diễn đàn văn hóa, hội thảo, tọa đàm về Việt Nam; đồng thời sử dụng mạng xã hội, YouTube, podcast hay các nền tảng đa phương tiện để chia sẻ góc nhìn khách quan về tình hình trong nước.
Một ví dụ điển hình là các hoạt động của cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản thông qua các hội đoàn, diễn đàn văn hóa và mạng lưới giảng dạy tiếng Việt. Không chỉ dừng lại ở việc giữ gìn bản sắc dân tộc, nhiều chương trình đã kết hợp giới thiệu lịch sử, văn hóa và thành tựu phát triển của Việt Nam tới bạn bè quốc tế, góp phần phản bác những nhận thức sai lệch về đất nước và con người Việt Nam.
Tương tự, tại Hàn Quốc, nhiều giảng viên, nghiên cứu sinh và chuyên gia người Việt đã tham gia viết bài, trao đổi học thuật, cung cấp thông tin khách quan trên các diễn đàn quốc tế về các vấn đề dân chủ, nhân quyền hay chính sách phát triển của Việt Nam. Những tiếng nói này có sức thuyết phục lớn bởi được nhìn nhận từ góc độ học thuật và trải nghiệm thực tiễn.
Đặc biệt, trong các giai đoạn xuất hiện thông tin xuyên tạc liên quan đến chủ quyền biển đảo, dân chủ, nhân quyền hay các sự kiện chính trị – xã hội nhạy cảm, nhiều kiều bào đã chủ động lên tiếng, phản bác các luận điệu sai trái trên mạng xã hội và truyền thông quốc tế.
Điều đó cho thấy, kiều bào và bạn bè quốc tế không còn là lực lượng “ủng hộ từ xa”, mà đang trực tiếp tham gia vào mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng chính tiếng nói, uy tín và ảnh hưởng xã hội của mình.
Những thách thức trong phát huy vai trò của kiều bào và bạn bè quốc tế
Dù có nhiều tiềm năng và đóng góp tích cực, việc phát huy vai trò của lực lượng này hiện vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế.
Trước hết là sự phân tán về địa lý, môi trường sống và điều kiện pháp lý giữa các quốc gia. Mỗi cộng đồng kiều bào có đặc điểm khác nhau về trình độ, mức độ gắn kết với quê hương và khả năng tiếp cận thông tin chính thống. Điều này khiến việc xây dựng một mạng lưới đồng bộ, có khả năng phối hợp hiệu quả trong công tác thông tin đối ngoại còn gặp nhiều trở ngại.
Thứ hai, khoảng cách thông tin vẫn tồn tại. Không ít kiều bào mong muốn đồng hành cùng đất nước nhưng thiếu nguồn thông tin chính xác, cập nhật và có chiều sâu. Trong khi đó, các nội dung xuyên tạc trên không gian mạng thường được phát tán nhanh, đánh mạnh vào cảm xúc và tâm lý đám đông.
Đáng lo ngại hơn, các thế lực chống phá ngày càng tận dụng công nghệ AI, deepfake và các nền tảng xuyên biên giới để tạo ra các sản phẩm thông tin giả có độ tinh vi cao.
Hơn 400 đại biểu Kiều bào tham dự Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 4 (VK4) và Diễn đàn trí thức chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài với chủ đề "Người Việt Nam ở nước ngoài chung tay hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước".
Vụ việc liên quan đến đối tượng Lê Trung Khoa là ví dụ điển hình cho xu hướng này. Theo cơ quan chức năng, đối tượng đã sử dụng mạng xã hội để đăng tải hàng nghìn bài viết, video có nội dung xuyên tạc, bịa đặt về tình hình chính trị, dân chủ, nhân quyền tại Việt Nam; đồng thời sử dụng công nghệ AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói nhằm gây hiểu nhầm và kích động dư luận.
Điều đáng chú ý là các nội dung này không chỉ tác động trong nước mà còn lan truyền mạnh trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Nhiều cá nhân do thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin đã vô tình chia sẻ lại, góp phần làm gia tăng tốc độ lan truyền của các nội dung sai lệch.
Vụ việc cho thấy, trong thời đại số, các hoạt động chống phá không còn dừng ở việc “nói sai sự thật”, mà đã chuyển sang “giả thật hóa thông tin giả”, khiến việc nhận diện và phản bác trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Phát huy vai trò của kiều bào và bạn bè quốc tế: Không chỉ vận động, mà phải đồng hành
Để phát huy hiệu quả vai trò của kiều bào và bạn bè quốc tế trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần có cách tiếp cận mới, đồng bộ và thực chất hơn.
Thứ nhất, xây dựng hệ thống kết nối thông tin thường xuyên và đa ngôn ngữ
Một trong những vấn đề quan trọng hiện nay là cần tạo ra hệ sinh thái thông tin chính thống dành riêng cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Thông tin không chỉ cần nhanh, chính xác, mà còn phải phù hợp với đặc thù từng khu vực, từng nhóm đối tượng. Việc phát triển các sản phẩm truyền thông đa ngôn ngữ trên nền tảng số như podcast, video ngắn, YouTube, TikTok, bản tin điện tử… sẽ giúp kiều bào và bạn bè quốc tế tiếp cận thông tin dễ dàng hơn.
Đặc biệt, cần tận dụng đội ngũ kiều bào trẻ, những người am hiểu công nghệ và có khả năng sáng tạo nội dung số, để hình thành mạng lưới lan tỏa thông tin tích cực trên không gian mạng.
Thứ hai, phát huy vai trò của các hội đoàn, mạng lưới trí thức và cộng đồng tiếng Việt
Các hội người Việt Nam ở nước ngoài, hội trí thức, hội doanh nhân hay mạng lưới giảng dạy tiếng Việt cần được xem là lực lượng quan trọng trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng từ sớm, từ xa.
Thực tế cho thấy, việc giữ gìn tiếng Việt và văn hóa Việt không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn bản sắc, mà còn giúp thế hệ trẻ kiều bào hiểu đúng về lịch sử, truyền thống và định hướng phát triển của đất nước.
Các chương trình như “Vui học tiếng Việt”, các diễn đàn văn hóa Việt Nam tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hay châu Âu thời gian qua không chỉ góp phần gắn kết cộng đồng, mà còn tạo nên những “điểm tựa mềm” trong công tác thông tin đối ngoại.
Thực tế thời gian qua cho thấy, các mạng lưới giảng dạy tiếng Việt tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hay châu Âu không chỉ góp phần giữ gìn ngôn ngữ dân tộc, mà còn trở thành cầu nối lan tỏa hình ảnh Việt Nam tới cộng đồng quốc tế. Nhiều hoạt động tọa đàm, diễn đàn văn hóa, giới thiệu lịch sử Việt Nam đã thu hút sự tham gia của bạn bè quốc tế và thế hệ trẻ kiều bào.
Thứ ba, nâng cao kỹ năng truyền thông số và “sức đề kháng thông tin”
Trong thời đại AI và deepfake, việc nâng cao kỹ năng truyền thông số cho kiều bào là yêu cầu cấp thiết.
Không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, cần trang bị cho cộng đồng kỹ năng nhận diện tin giả, kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, kỹ năng phản biện và ứng xử trên không gian mạng.
Khi mỗi cá nhân có khả năng tự bảo vệ mình trước thông tin sai lệch, họ cũng đồng thời trở thành “lá chắn mềm” bảo vệ hình ảnh quốc gia trong cộng đồng quốc tế.
Sự phát triển của podcast, video ngắn, YouTube hay TikTok cũng đang mở ra phương thức mới trong công tác thông tin đối ngoại. Nhiều nội dung về văn hóa, lịch sử, đời sống Việt Nam khi được thể hiện dưới dạng podcast hoặc storytelling đã tiếp cận hiệu quả cộng đồng người Việt trẻ ở nước ngoài – những người vốn ít quan tâm đến các hình thức truyền thông truyền thống.
Thứ tư, tôn vinh và tạo cơ chế để kiều bào tham gia chủ động
Nhiều trí thức, nhà báo, doanh nhân hay người có ảnh hưởng trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có khả năng lan tỏa rất lớn, nhưng chưa thực sự có cơ chế để tham gia sâu vào công tác thông tin đối ngoại.
Cần tạo điều kiện để các cá nhân này tham gia các diễn đàn, chương trình đối thoại, sản xuất nội dung truyền thông và các hoạt động quảng bá hình ảnh đất nước.
Đồng thời, việc tôn vinh, ghi nhận kịp thời những cá nhân, tổ chức có đóng góp tích cực cũng là giải pháp quan trọng nhằm lan tỏa tinh thần trách nhiệm và hình thành mạng lưới ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng từ sớm, từ xa trong thời đại số
Thực tiễn cho thấy, phần lớn kiều bào và bạn bè quốc tế có thiện chí đều mong muốn được hiểu đúng về Việt Nam và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.
Khi được kết nối đúng cách, được tiếp cận thông tin chính xác và được tạo điều kiện tham gia, họ không chỉ là đối tượng của công tác vận động, mà thực sự trở thành chủ thể tích cực trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ bên ngoài lãnh thổ.
Trong một thế giới kết nối, mỗi bài viết khách quan, mỗi video tích cực, mỗi tiếng nói thiện chí từ cộng đồng quốc tế đều có thể góp phần lan tỏa sự thật, củng cố niềm tin và phản bác các luận điệu sai trái.
Bởi vậy, phát huy vai trò của kiều bào và bạn bè quốc tế không chỉ là nhiệm vụ đối ngoại, mà còn là yêu cầu chiến lược trong công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số – từ sớm, từ xa và ngay trên không gian toàn cầu.
Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin và không gian mạng ngày càng phức tạp, phát huy vai trò của kiều bào và bạn bè quốc tế chính là phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong điều kiện mới.
Khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trở thành những “điểm kết nối niềm tin”, còn bạn bè quốc tế trở thành những tiếng nói khách quan, thiện chí về Việt Nam, thì nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được bảo vệ từ bên trong, mà còn được củng cố từ bên ngoài bằng sức mạnh của sự đồng hành, thấu hiểu và lan tỏa sự thật.
