Vai trò của ngành Hải quan trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận kinh tế - biên giới và không gian mạng trong kỷ nguyên phát triển mới

1. Mở đầu

Năm 2026 là năm có ý nghĩa lịch sử quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình của dân tộc Việt Nam khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bước vào triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam và các nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đại hội XIV, diễn ra từ ngày 19 đến ngày 23/1/2026 tại Thủ đô Hà Nội, đã thông qua những quyết sách chiến lược mang tính đột phá, định hướng đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế số và hội nhập quốc tế sâu rộng, với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030 và hiện thực hóa khát vọng Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 [1].

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư tiếp tục diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số quốc gia được đẩy nhanh toàn diện theo Luật Chuyển đổi số năm 2025, cùng với những biến động phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng càng trở nên cấp thiết, mang tính quyết định đối với sự tồn vong của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Như Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định và Đại hội XIV tiếp tục phát triển sáng tạo: “Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh” là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng [2].

Chính trong bối cảnh ấy, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị (khóa XII) về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi và được cụ thể hóa sâu sắc hơn qua Kết luận số 89-KL/TW ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW. Nghị quyết 35-NQ/TW khẳng định rõ: “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân; là trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên và cả hệ thống chính trị” [3]. Kết luận 89-KL/TW tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng gắn với “Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số”, đẩy mạnh đấu tranh trên không gian mạng và các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đồng thời xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, liên tục [4].

Thực hiện Kế hoạch số 52-KH/BCĐTW của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương và Kế hoạch số 24-KH/BCĐ35 ngày 02/4/2026 của Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Bộ Tài chính, Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Đảng bộ Bộ Tài chính lần thứ 6, năm 2026 được phát động với chủ đề chung “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới”. Chủ đề này định hướng rõ sáu nhóm chủ đề quan trọng, trong đó nhấn mạnh: kiên định, bảo vệ, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng; bảo vệ nền tảng tư tưởng trên các lĩnh vực đời sống xã hội và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch; đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ trong bối cảnh chuyển đổi số; các giải pháp xây dựng Đảng bộ Chính phủ và Đảng bộ Bộ Tài chính đoàn kết, trong sạch, vững mạnh; cùng những nhiệm vụ chính trị cụ thể của ngành Tài chính trong kỷ nguyên mới [5].

Là một bộ phận quan trọng, tiên phong của Bộ Tài chính, ngành Hải quan Việt Nam - với chức năng quản lý nhà nước về hải quan, kiểm soát biên giới, thu thuế xuất nhập khẩu, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hỗ trợ hội nhập kinh tế quốc tế - đang đứng trên “mặt trận nóng” cả về kinh tế - biên giới lẫn không gian mạng. Theo Văn bản hợp nhất số 54/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026 hợp nhất Luật Hải quan, ngành Hải quan không chỉ là “người gác cửa” của nền kinh tế mà còn là lực lượng nòng cốt bảo vệ an ninh kinh tế quốc gia, chủ quyền biên giới lãnh thổ và an ninh tư tưởng trên không gian mạng. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng qua các hiệp định CPTPP, EVFTA, RCEP và sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới, ngành Hải quan phải đối mặt với vô vàn thách thức: từ buôn lậu hàng hóa, tiền tệ, vũ khí đến “buôn lậu tư tưởng” - các luồng thông tin sai trái, thù địch lợi dụng kênh xuất nhập khẩu và không gian mạng để chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ [6].

Những hoạt động của ngành Hải quan không thuần túy mang tính kinh tế - kỹ thuật mà mang đậm tính tư tưởng, chính trị sâu sắc. Mỗi thủ tục hải quan được số hóa kịp thời, mỗi vụ buôn lậu bị triệt phá, mỗi thông tin chính thống được lan tỏa trên nền tảng số của ngành đều là một đóng góp thiết thực vào việc “xây” niềm tin của nhân dân vào đường lối của Đảng và “chống” các quan điểm sai trái, thù địch. Đặc biệt, trong năm 2026 - năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và bảo vệ thành công cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 - vai trò của ngành Hải quan càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Bài viết tập trung phân tích sâu sắc thực trạng các quan điểm sai trái, thù địch đang lợi dụng lĩnh vực kinh tế - biên giới và không gian mạng; làm rõ vai trò, vị trí của ngành Hải quan trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW và Kết luận 89-KL/TW; đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, sáng tạo, có tính khả thi cao, gắn liền với thực tiễn chuyển đổi số và xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính đoàn kết, trong sạch, vững mạnh. Qua đó, bài viết góp phần cụ thể hóa chủ đề chung của Cuộc thi chính luận năm 2026, cung cấp những “hiến kế” thiết thực cho Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Bộ Tài chính và Đảng ủy Cục Hải quan trong việc thực hiện thắng lợi các nghị quyết của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.

Việc nghiên cứu vấn đề này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang tính thực tiễn cấp thiết, khẳng định vai trò tiên phong của cán bộ, đảng viên ngành Hải quan trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị.

2. Thực trạng các quan điểm sai trái, thù địch trên mặt trận kinh tế - biên giới và không gian mạng mà ngành Hải quan đang đối mặt

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và chuyển đổi số quốc gia được đẩy mạnh toàn diện theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị không ngừng lợi dụng lĩnh vực kinh tế, thương mại, biên giới và không gian mạng để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là một trong những biểu hiện cụ thể, tinh vi và nguy hiểm nhất của cuộc đấu tranh giai cấp trên mặt trận tư tưởng trong tình hình mới, như Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị đã chỉ rõ: “Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh chiến lược ‘diễn biến hòa bình’, ‘tự diễn biến’, ‘tự chuyển hóa’ với nhiều thủ đoạn tinh vi, nham hiểm hơn” [7]. Kết luận số 89-KL/TW ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW càng nhấn mạnh rằng, trong kỷ nguyên số và hội nhập sâu, mặt trận kinh tế - biên giới cùng không gian mạng đã trở thành “chiến trường” nóng bỏng nhất, nơi các quan điểm sai trái, thù địch được tung ra nhằm làm lung lay niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào đường lối đổi mới và mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc [8].

Cụ thể, một trong những luận điệu sai trái phổ biến và nguy hiểm nhất là xuyên tạc đường lối hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng. Các thế lực thù địch thường xuyên tung ra những thông tin bịa đặt, cho rằng “hội nhập là đánh mất chủ quyền kinh tế”, “Hải quan Việt Nam là rào cản của tự do thương mại”, hoặc “chính sách hải quan của Việt Nam chỉ phục vụ lợi ích nhóm, làm thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân”. Những luận điệu này nhằm gây hoài nghi sâu sắc về đường lối đổi mới, về Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH mà Đại hội XIII và Đại hội XIV của Đảng đã kiên định và phát triển sáng tạo. Trong năm 2026 - năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV - khi Việt Nam đẩy mạnh thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP cùng với việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, các luận điệu trên được lan truyền mạnh mẽ hơn bao giờ hết, đặc biệt qua các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới. Chúng không chỉ nhằm hạ thấp uy tín của ngành Hải quan - lực lượng trực tiếp thực thi quản lý nhà nước về hải quan - mà còn muốn phủ nhận thành tựu hội nhập kinh tế của Đảng, từ đó làm lung lay niềm tin vào CNXH khoa học và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam [9].

Một biểu hiện khác hết sức nguy hiểm là lợi dụng hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại để xuyên tạc vai trò quản lý nhà nước của ngành Hải quan. Thực tiễn cho thấy, trong quý I năm 2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện và xử lý 4.877 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, tăng 25,8% so với cùng kỳ năm 2025, với trị giá hàng hóa vi phạm ước đạt 4.766 tỷ đồng [10]. Các đối tượng buôn lậu không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho ngân sách nhà nước mà còn triệt để lợi dụng các vụ việc này để lan truyền thông tin sai lệch về “tham nhũng hải quan”, “hệ thống quan liêu”, “Hải quan là nơi dung dưỡng tiêu cực”. Những thông tin bịa đặt này được đẩy mạnh trên các diễn đàn, nhóm chat và mạng xã hội, nhằm kích động tư tưởng hoài nghi, bất mãn trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân. Chúng cố tình quy chụp rằng ngành Hải quan không phải là lực lượng bảo vệ an ninh kinh tế quốc gia mà là “rào cản” cản trở phát triển, từ đó phủ nhận vai trò quan trọng của ngành trong việc thực thi Luật Hải quan (Văn bản hợp nhất số 54/VBHN-VPQH) và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận kinh tế - biên giới [11].

Đặc biệt nguy hiểm là các cuộc tấn công trên không gian mạng thông qua tài khoản giả mạo, video cắt ghép, bài viết kích động và các chiến dịch thông tin sai sự thật. Các thế lực thù địch đã triệt để lợi dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo để tạo ra hàng loạt nội dung xuyên tạc hình ảnh ngành Hải quan - một lực lượng tiên phong trong hiện đại hóa, chuyển đổi số và “phủ xanh” thông tin tích cực. Chúng đặc biệt tập trung lợi dụng các sự kiện lớn năm 2026 như bầu cử Quốc hội khóa XVI, các kỳ họp Hội nghị Trung ương khóa XIV và các hoạt động kỷ niệm lịch sử quan trọng của dân tộc để tung tin giả, gây chia rẽ nội bộ Đảng bộ Bộ Tài chính và ngành Hải quan. Theo Kết luận 89-KL/TW, không gian mạng chính là mặt trận then chốt mà các thế lực thù địch sử dụng để “đẩy mạnh chiến lược diễn biến hòa bình trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa”, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước [12]. Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ mạnh mẽ theo Luật Chuyển đổi số năm 2025, các hoạt động “buôn lậu tư tưởng” này ngày càng tinh vi, nhanh chóng lan tỏa, trực tiếp đe dọa an ninh tư tưởng và an ninh quốc gia.

Thực tiễn hoạt động của ngành Hải quan trong năm 2026 cho thấy, mặt trận kinh tế - biên giới và không gian mạng chính là “chiến trường” mà các quan điểm sai trái, thù địch thường xuyên lợi dụng để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Những luận điệu trên không chỉ dừng lại ở việc xuyên tạc chính sách mà còn nhằm mục tiêu sâu xa hơn: làm lung lay niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào đường lối đổi mới sáng tạo và các quyết sách chiến lược của Đại hội XIV. Nếu không đấu tranh quyết liệt, kịp thời và có hệ thống, những quan điểm sai trái này sẽ gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, đến việc bảo vệ thành công cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, cũng như đến sự ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới. Ngành Hải quan, với vị trí “người gác cửa” kinh tế quốc gia và tuyến đầu trên biên giới, đang phải đối mặt trực tiếp với áp lực kép từ cả mặt trận truyền thống và mặt trận số, đòi hỏi phải có nhận thức sâu sắc, bản lĩnh chính trị vững vàng và các giải pháp đồng bộ, sáng tạo để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết 35-NQ/TW và Kết luận 89-KL/TW.

Việc nhận diện rõ ràng, đầy đủ và kịp thời thực trạng trên không chỉ là yêu cầu cấp thiết của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng mà còn là cơ sở khoa học quan trọng để ngành Hải quan đề xuất và triển khai các giải pháp “xây” và “chống” hiệu quả trong thời gian tới, góp phần xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính đoàn kết, trong sạch, vững mạnh, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

3. Vai trò của ngành Hải quan trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Ngành Hải quan không chỉ là lực lượng chuyên môn thực thi chức năng quản lý nhà nước về hải quan mà còn là một “đơn vị chiến đấu” quan trọng trên mặt trận tư tưởng, trực tiếp góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị. Trong bối cảnh kỷ nguyên phát triển mới, khi toàn Đảng, toàn dân đang triển khai Nghị quyết Đại hội XIV với những quyết sách chiến lược mang tính đột phá, ngành Hải quan đã và đang phát huy vai trò then chốt trên hai mặt trận then chốt: kinh tế - biên giới và không gian mạng, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, khẳng định đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, sáng tạo và khoa học. “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân” [13].

Trên mặt trận kinh tế - biên giới, ngành Hải quan trực tiếp bảo vệ lợi ích kinh tế - quốc gia, góp phần khẳng định và lan tỏa đường lối kinh tế đối ngoại đúng đắn của Đảng. Thông qua việc thực thi nghiêm minh Văn bản hợp nhất số 54/VBHN-VPQH hợp nhất Luật Hải quan, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, RCEP) cùng với việc đẩy mạnh hệ thống một cửa quốc gia quốc gia và hiện đại hóa toàn diện thủ tục hải quan, ngành đã góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hấp dẫn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã đạt kỷ lục gần 900 tỷ USD; trong 4 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, trong đó ngành Hải quan đóng vai trò then chốt trong việc tạo thuận lợi thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp và thu ngân sách nhà nước vượt dự toán. Những thành tựu này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là minh chứng sống động để “xây” và lan tỏa giá trị của CNXH khoa học, khẳng định rằng đường lối đổi mới, hội nhập quốc tế của Đảng là đúng đắn, sáng tạo và phù hợp với quy luật phát triển của thời đại [14].

Đồng thời, ngành Hải quan luôn là tuyến đầu trong đấu tranh chống buôn lậu, buôn bán hàng giả, hàng cấm - những hành vi không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho nền kinh tế mà còn là “mồi nhen” cho các luận điệu sai trái, thù địch. Trong năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã phát hiện và xử lý hơn 8.879 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách nhà nước hàng nghìn tỷ đồng, triệt phá nhiều đường dây buôn lậu lớn xuyên quốc gia. Mỗi vụ việc được phát hiện, xử lý kịp thời, công khai, minh bạch đều góp phần bảo vệ niềm tin của nhân dân vào Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, khẳng định vai trò “người gác cửa” của nền kinh tế quốc gia. Những đóng góp thực tiễn này trực tiếp bác bỏ các quan điểm xuyên tạc rằng “Hải quan là rào cản của phát triển”, đồng thời củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng trên mặt trận kinh tế - biên giới [15].

Trên mặt trận không gian mạng và chuyển đổi số, vai trò của ngành Hải quan càng được khẳng định rõ nét và mang tính chiến lược cao. Với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý hải quan, ngành đã xây dựng hệ sinh thái số hiện đại, góp phần cụ thể hóa Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số theo tinh thần Kết luận số 89-KL/TW ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị. Các nền tảng số của Hải quan như hệ thống VNACCS, ứng dụng “Vietnam Customs Data” và Cổng thông tin điện tử không chỉ phục vụ hiệu quả công vụ mà còn trở thành kênh quan trọng để “phủ xanh” thông tin tích cực, kịp thời lan tỏa thành tựu của Đảng và Nhà nước trên mặt trận tư tưởng [16].

Cán bộ, đảng viên ngành Hải quan đã và đang trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác thông tin sai sự thật trên mạng xã hội, tham gia xây dựng thế trận thông tin liên hoàn, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực. Trong năm 2026, khi thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ mạnh mẽ theo Luật Chuyển đổi số năm 2025, ngành đã kết hợp chặt chẽ giữa quản lý kinh tế và bảo vệ an ninh tư tưởng, kịp thời phát hiện và xử lý nhiều trường hợp lợi dụng kênh hải quan để lan truyền luận điệu sai trái. Những nỗ lực này không chỉ thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ chuyên môn mà còn trực tiếp góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính đoàn kết, trong sạch, vững mạnh - đúng như tinh thần Nhóm 6 trong Định hướng chủ đề của Cuộc thi chính luận năm 2026 [17].

Tóm lại, những đóng góp thiết thực của ngành Hải quan trên hai mặt trận kinh tế - biên giới và không gian mạng đã khẳng định rõ vị trí, vai trò quan trọng của ngành trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo Nghị quyết số 35-NQ/TW và Kết luận số 89-KL/TW. Đây không chỉ là trách nhiệm chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị cao cả của mỗi cán bộ, đảng viên ngành Hải quan trong kỷ nguyên phát triển mới, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính thật sự trong sạch, vững mạnh, đoàn kết, sáng tạo, đột phá [18].

4. Giải pháp nâng cao vai trò của ngành Hải quan trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới

Để phát huy một cách hiệu quả, toàn diện và bền vững vai trò của ngành Hải quan trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận kinh tế - biên giới và không gian mạng, cần thực hiện đồng bộ, quyết liệt, sáng tạo hệ thống giải pháp mang tính chiến lược, gắn chặt với tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị và Kết luận số 89-KL/TW ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW. Các giải pháp này phải xuất phát từ thực tiễn hoạt động của ngành trong năm 2026 - năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng - nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên “vừa hồng vừa chuyên”, nâng cao năng lực đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng và biên giới, đồng thời góp phần cụ thể hóa Nhóm 6 trong Định hướng chủ đề của Cuộc thi chính luận năm 2026, xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính đoàn kết, trong sạch, vững mạnh, chủ động, đổi mới, sáng tạo, đột phá. “Bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân” [19].

Trước hết, phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên ngành Hải quan một cách sâu sắc, thường xuyên và có hệ thống. Tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 35-NQ/TW, Kết luận 89-KL/TW cùng các nghị quyết của Đảng ủy Bộ Tài chính, Đảng ủy Cục Hải quan và các chỉ thị, kết luận của Ban Chỉ đạo 35 các cấp. Thông qua các hội nghị chuyên đề, sinh hoạt chi bộ, hội thảo khoa học và các đợt học tập, rèn luyện chính trị định kỳ, cần xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng vừa chuyên” - có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng, am hiểu sâu sắc công nghệ số và sẵn sàng đấu tranh trên mọi mặt trận. Mỗi cán bộ, đảng viên phải nhận thức rõ rằng công việc hải quan không chỉ là nhiệm vụ kinh tế - kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ chính trị tư tưởng quan trọng, góp phần bảo vệ thành quả cách mạng và đường lối đổi mới của Đảng trong kỷ nguyên mới. Việc này cần được cụ thể hóa thành tiêu chí đánh giá cán bộ cuối năm, gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động trong toàn ngành [20].

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái thông tin hiện đại là giải pháp then chốt, mang tính đột phá. Ngành Hải quan cần hoàn thiện hệ thống hải quan số, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ blockchain để phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời các hành vi buôn lậu tư tưởng và thông tin sai lệch xuyên biên giới. Xây dựng các kênh truyền thông chính thống của ngành (Cổng thông tin điện tử Hải quan, ứng dụng di động, tài khoản mạng xã hội chính thức) nhằm kịp thời cung cấp thông tin chính xác, khách quan, “phủ xanh” không gian mạng bằng các nội dung tích cực về thành tựu hội nhập, chống buôn lậu và bảo vệ an ninh kinh tế quốc gia. Trong năm 2026, khi Luật Chuyển đổi số năm 2025 đi vào cuộc sống toàn diện, ngành Hải quan phải dẫn dắt trong việc xây dựng hệ sinh thái số an toàn, góp phần thực hiện Chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số theo Kết luận 89-KL/TW. Đây chính là cách “xây” vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, đồng thời “chống” hiệu quả các luận điệu sai trái [21].

Thứ ba, tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế để tạo sức mạnh tổng hợp. Ngành Hải quan cần phối hợp chặt chẽ với các lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Ban Tuyên giáo, các cơ quan báo chí và truyền thông để xây dựng thế trận thông tin liên hoàn, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái một cách kịp thời, hiệu quả. Đồng thời, mở rộng hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm bảo vệ an ninh tư tưởng trên biên giới và thương mại điện tử xuyên quốc gia, đặc biệt với các nước trong khuôn khổ ASEAN, CPTPP, EVFTA và RCEP. Việc phối hợp này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần bảo vệ an ninh tư tưởng quốc gia, khẳng định vai trò của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới trong kỷ nguyên phát triển mới [22].

Thứ tư, đổi mới hình thức tuyên truyền, giáo dục là giải pháp quan trọng nhằm lan tỏa rộng rãi giá trị tích cực. Cần khuyến khích cán bộ, đảng viên ngành Hải quan tích cực tham gia viết bài chính luận, sản xuất video-clip, tổ chức các diễn đàn trực tuyến, hội thảo khoa học để lan tỏa giá trị của đường lối Đảng trên mặt trận tư tưởng. Xây dựng các mô hình điển hình “Hải quan số - Hải quan văn minh”, gắn chặt với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Thông qua đó, mỗi cán bộ Hải quan trở thành một “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng, góp phần “phủ xanh” không gian mạng và nâng cao nhận thức chính trị cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong ngành [23].

Thứ năm, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát là nền tảng bảo đảm cho tất cả các giải pháp trên. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính mạnh mẽ, cắt giảm thủ tục hành chính, chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí để củng cố niềm tin của nhân dân và doanh nghiệp. Tăng cường công tác tự phê bình và phê bình theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XIII và XIV), xây dựng Đảng bộ Cục Hải quan thật sự trong sạch, vững mạnh. Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách phải gắn với việc cụ thể hóa phương châm hành động “Đoàn kết - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” của Đảng ủy Bộ Tài chính, đảm bảo ngành Hải quan vừa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ kinh tế - tài chính vừa thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng [24].

Kết luận

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, mang tính chiến lược của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó ngành Hải quan có vai trò quan trọng, không thể thay thế trên mặt trận kinh tế - biên giới và không gian mạng. Trong kỷ nguyên phát triển mới, với tinh thần “Đoàn kết - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” của Đảng bộ Bộ Tài chính, cán bộ, đảng viên ngành Hải quan quyết tâm nâng cao hơn nữa trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, sáng tạo và ý chí chiến đấu, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng theo Nghị quyết 35-NQ/TW và Kết luận 89-KL/TW. Những giải pháp đồng bộ nêu trên không chỉ giúp ngành Hải quan hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ mà còn trực tiếp góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, bảo vệ thành công cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, xây dựng Đảng bộ Bộ Tài chính trong sạch, vững mạnh.

Mỗi cán bộ, đảng viên Hải quan hôm nay chính là một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng. Hãy biến mỗi hành động công vụ, mỗi thủ tục hải quan được số hóa, mỗi vụ buôn lậu bị triệt phá thành một đóng góp thiết thực cho sự nghiệp bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, vì một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh mà Đảng ta đã đề ra. Với tinh thần trách nhiệm cao và niềm tin sắt son vào sự lãnh đạo của Đảng, ngành Hải quan chắc chắn sẽ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Tài liệu tham khảo

[1], [8], [13], [20] Đảng CSVN. Nghị quyết ĐHĐBTQ lần thứ XIV. Hà Nội, tháng 1/2026.

[2], [23] Đảng CSVN. Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XIII. Hà Nội, 2021.

[3], [6], [12], [18] Bộ Chính trị. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Hà Nội, 2018

[3], [7], [11], [15], [19] Bộ Chính trị. Kết luận số 89-KL/TW ngày 25/7/2024 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW. Hà Nội, 2024.

[4], [16], [21] Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Bộ Tài chính. Kế hoạch số 24-KH/BCĐ35 ngày 02/4/2026 tổ chức Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Đảng bộ Bộ Tài chính lần thứ 6, năm 2026. Hà Nội, 2026.

[5], [10], [17], [22] Văn phòng Quốc hội. Văn bản hợp nhất số 54/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026 hợp nhất Luật Hải quan. Hà Nội, 2026.

[9] Cục Hải quan. Báo cáo tình hình chống buôn lậu, gian lận thương mại quý I năm 2026. Hà Nội, tháng 4/2026.

[14] Cục Hải quan. Báo cáo tình hình chống buôn lậu, gian lận thương mại năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026. Hà Nội, 2026.

PHẠM THỊ HOÀI THU

Chi ủy viên Chi bộ Ban Kiểm tra, Cục Hải quan.